Chimpansee voogdijen

Jane Goodall Instituut België ondersteunt de weeschimpansees in het opvangcentrum Chimp Eden in Zuid-Afrika en de chimpansees die in hun natuurlijk habitat leven in het natuurreservaat Dindefelo in Senegal.

Nieuwe chimpvoogden ontvangen:

  • Informatie over hun chimpvoogd programma
  • Informatie over het opvangcentrum Chimp Eden en het natuurreservaat Dindefelo
  • Biografie van het gekozen koppel chimpansees (moeder en kind)
  • Onze speciale periodieke nieuwsbrief voor chimpvoogden met updates over beide programma’s
    Nieuwsbrief voorbeeld >>
  • Uitnodigingen voor exclusieve evenementen van Jane Goodall Instituut België
Chimp Eden Sanctuary

In het prachtige natuurreservaat Umhloti, dat 1.000 hectare groot is en zo’n 15 kilometer buiten het Zuid-Afrikaanse Nelspruit ligt, bevindt zich Chimp Eden: een opvangcentrum voor chimpansees geleid door het Jane Goodall Institute Zuid-Afrika, en de thuisbasis van ontheemde chimpansees die werden verdreven of weggehaald uit hun natuurlijke leefgebieden in Afrika.

Chimp Eden werd opgericht in 2006 en is het eerste en enige opvangcentrum voor chimpansees in Zuid-Afrika. Het maakt mensen bewust van het lot van de chimpansees door middel van educatie en ecotoerisme. Het doel van het centrum is zich te ontfermen over chimpansees die worden gered uit de handel in bushmeat, die wees zijn geworden, die illegaal als huisdier zijn verhandeld of die dankzij hun redding ontsnappen aan een traumatisch bestaan waarin ze voor entertainment in circussen, strandresorts en nachtclubs moeten zorgen.

In Chimp Eden leiden deze primaten een gelukkig leventje, maar achter hun vrolijke gedrag gaan tragische verhalen schuil. Elk van deze chimpansees werd gered door het Jane Goodall Institute, meestal van de gevolgen van de houtkap en de daarmee gepaard gaande handel in bushmeat, waarbij de volwassen dieren worden gedood en de baby’s over heel Afrika worden verkocht of als huisdier gehouden.

Lika werd jarenlang vastgehouden in een donkere stenen kelder in Luanda, Angola. Ze had enorm veel tijd nodig om aan andere chimpansees te wennen – ze had er nooit meer een gezien sinds haar eigen familie werd gedood. Nina was een weesje, in beslag genomen bij bushmeatjagers in Soedan. Zij en andere kleintjes uit Soedan – Thomas, Dinka, Zee en Charlie, zoeken nog altijd vaak elkaars gezelschap op. Enkele andere chimpansees werden uit circussen gered. Zac en Guida waren met kettingen aan bomen vastgeketend buiten een nachtclub in Luanda en waren ernstig ondervoed. Er was hen ook aangeleerd om alcohol te drinken en sigaretten te roken om de bezoekers te amuseren, en hun vacht viel uit. Vooral Zacs herstel was een van de meest indrukwekkende waar Chimp Eden al getuige van was.

Het is weinig waarschijnlijk dat deze chimpansees ooit weer in de vrije natuur kunnen worden vrijgelaten, eenvoudigweg omdat de omstandigheden over het hele continent te gevaarlijk zijn. Maar hier leiden ze een chimpanseebestaan in de ‘halfwilde’ natuur: in dit 1000-hectare grote natuurreservaat kunnen ze voedsel zoeken en met elkaar omgaan in enorme, beboste omheinde gebieden. Ze krijgen gezond voedsel en worden altijd vriendelijk bejegend – iets waar ze voordien nooit op konden rekenen.

Het Jane Goodall Institute, dat werd opgericht in 1977, zet dr. Goodalls baanbrekende onderzoek naar chimpanseegedrag voort. Dit onderzoekswerk heeft de wetenschappelijke kennis over de relatie tussen mens en dier fundamenteel veranderd. Het Zuid-Afrikaanse opvangcentrum is er trots op deel uit te maken van het Jane Goodall Institute, dat een wereldleider is op het vlak van inspanningen voor het behoud van bedreigde soorten en habitats, in het bijzonder chimpansees.

In het opvangcentrum Chimp Eden leven een dertigtal chimpansees. Maak alvast kennis met twee van deze bewoners …

Dindefelo Nature Reserve

Het programma van het Jane Goodall Institute gericht op het onderzoek naar en het behoud van chimpansees, alsook op een duurzaam beheer van de natuurlijke hulpbronnen, wordt uitgevoerd in de regio Kédougou in Zuidoost-Senegal en ook over de grens, in het noorden van Guinee. De meeste activiteiten van JGI in Senegal vinden plaats in het Dindéfélo Community Nature Reserve, al worden ook andere dorpen en naburige gebieden bij het programma betrokken.

Kedougou is een van de weinige gebieden met chimpansees op zijn territorium. Volgens de IUCN (International Union for Conservation of Nature) zijn de chimpansees die in Senegal leven ernstig bedreigd. De aanwezigheid van deze primaten was trouwens de voornaamste reden om de Dindéfélo Community als beschermd gebied op te richten.

Het reservaat ligt aan de rand van de bergketen Fouta Jallon, aan de bron van de rivieren de Gambia, de Senegal en de Niger: een gunstig gebied voor verschillende types van bos en savanne dankzij de bergen (een zeldzaamheid in een land dat verder haast helemaal vlak is), de topografie en het klimaat (intense droogte van oktober tot mei en een regenseizoen van mei tot september). Dit zorgt voor spectaculaire landschappen en een indrukwekkend gevarieerde fauna.​
​​
Met de oprichting van het Dindéfélo Community Nature Reserve en de activiteiten van JGI in Senegal werd meteen ook een model van ecotoerisme gecreëerd dat duurzame ontwikkeling in deze gemeenschap bevordert en bijdraagt tot het behoud van de chimpansees en hun omgeving.

De chimpansee is een van de soorten mensapen die op onze planeet leven. Chimpansees zijn in de vrije natuur te vinden in tropisch Afrika. Samen met de bonobo’s zijn de chimpansees het nauwst met de mens verwant op fysiek, gedragsmatig en genetisch vlak (genetisch verschillen chimpansees amper 1,4% van ons). Door chimpansees te onderzoeken, kunnen we dus onze kennis over onze eigen evolutionaire geschiedenis uitbreiden. Het zijn bijzonder sociale en intelligente dieren, met sterke cognitieve vaardigheden wat leren betreft. Veel gedragingen worden van generatie op generatie doorgegeven, wat erop wijst dat chimpansees cultureel gedrag vertonen.

De West-Afrikaanse chimpansee is een van de twee meest bedreigde ondersoorten van de chimpansee, samen met de Nigeria-Kameroen chimpansee. De West-Afrikaanse chimpansee is uitgestorven in Togo en Gambia, is bijna uitgestorven in Benin en staat mogelijk op de rand van de uitsterving in Burkina Faso, Senegal – in 2001 schatte Butynski het aantal chimpansees in Senegal op 200 tot 400 dieren – en Ghana. De IUCN plaatste deze ondersoort dan ook in de categorie ‘ernstig bedreigd’ op de Rode Lijst van 2016.

Tot de grootste bedreigingen waar de West-Afrikaanse chimpansees in Senegal onder lijden, behoren de versnippering en het verlies van hun habitat door menselijke activiteiten. Het gaat dan onder meer om ontbossing – door bomen te kappen of door gronden met branden vrij te maken en teelten aan te leggen – maar ook de bouw en aanleg van allerlei infrastructuur (waterdammen, hoogspanningslijnen en -masten, wegen enz.). Hierdoor raken veel populaties van deze ondersoort geïsoleerd in afgesneden bosgebiedjes, wat hun overleven op lange termijn in het gedrang brengt. Stroperij en de illegale handel in chimpansees zijn momenteel gelukkig niet de voornaamste bedreigingen voor het overleven van deze ondersoort in Senegal, al vormen deze praktijken wel een bedreiging in Guinee en andere landen.

Foto credits: (heldenfoto) Michael Nichols/National Geographic 1990, (1ste) JGI Zuid-Afrika, (2de) JGI Spanje
Het Jane Goodall Instituut staat niet achter activiteiten als het aanraken van, omgaan met en dicht benaderen van chimpansees of andere wilde soorten. De heldenfoto is een historische foto die niet kan worden overgenomen of getoond buiten zijn oorspronkelijke context. De geredde chimpansees op deze foto’s werden verzorgd door hiertoe opgeleide professionele medewerkers.